ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ : 2014

ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

1. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

Γ. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20^ο ΑΙΩΝΑ

Το αγροτικό ζήτημα:

Βιομηχανική Επανάσταση® νέοι ρυθμοί στο Δ. Κόσμο. Ελλάδα®αργούς ρυθμούς εξέλιξης. Αγροτική μεταρρύθμιση (κατάτμηση εδαφών σε μικρές παραγωγικές μονάδες) 1821-1828 χωρίς εντάσεις. 1881: τσιφλίκια Θεσσαλίας σε πλούσιους Έλληνες του εξωτερικού® κερδοσκοπία. 1907: νόμος περί απαλλοτριώσεως γης για διανομή σε ακτήμονες® συγκρούσεις. Κιλελέρ(1910). 1913: Βαλκανικοί. Νέα εδάφη με μουσουλμάνους ιδιοκτήτες. 1917:

Α΄ Παγκόσμιος, κυβέρνηση Βενιζέλου® αγροτική μεταρρύθμιση.

Στόχοι: Έλληνες στις νέες γαίες, αποκατάσταση προσφύγων. Αναδιανομή στο 85% των εδαφών της Μακεδονίας και το 68% της Θεσσαλίας. Η αγροτική οικονομία της χώρας® καθεστώς μικροϊδιοκτησίας. Οι αγρότες = θύματα των εμπόρων. Ίδρυση Αγροτικής Τράπεζας. Αγροτικό ζήτημα χωρίς εντάσεις.

Εργατικό κίνημα:

Τέλος 19^ου αιώνα: εμφάνιση σοσιαλιστικών φιλεργατικών ομάδων.

Καθυστέρηση λόγω: απουσίας μεγάλων βιομηχανιών. Δημόσια έργα με ξένους εργάτες. Μεγάλη Ιδέα. Πρώτες εξεγέρσεις στο Λαύριο(σταθερό εργατικό δυναμικό). Θετικοί παράγοντες: ενσωμάτωση Θεσσαλονίκης, Φεντερασιόν, Α΄ Παγκόσμιος, ρωσική επανάσταση® ωρίμανση εργατικού κινήματος. ΓΣΕΕ. ΣΕΚΕ(ΚΚΕ)

Οικονομικές συνθήκες 1912-1922:

Βενιζελισμός: κράτος = μοχλός ανάπτυξης του ελληνισμού. Ενσωμάτωση του εκτός συνόρων ελληνισμού. Εκσυγχρονισμός. Προϋποθέσεις: νέοι θεσμοί, ανάπτυξη παραγωγικών δυνάμεων. Βενιζέλος + αστική τάξη: πλούτη στην Α. Μεσόγειο. Στόχος η πολιτική κυριαρχία μέσω ενός κράτους που θα προστατεύει τα συμφέροντα της. Μ. Ιδέα + εκσυγχρονισμός ® Μ. Ελλάδα Πλεονασματικοί προϋπολογισμοί παρά τις στρατιωτικές δαπάνες. 1910: σταφιδική κρίση® μετανάστευση στις ΗΠΑ® εμβάσματα. Κέρδη από τους Βαλκανικούς πολέμους: νέες πλούσιες περιοχές, περισσότεροι κάτοικοι, διπλάσια εδάφη, μεγάλη αγροτική παραγωγή® Ελλάδα υπολογίσιμη δύναμη, νέα δάνεια. Πρόβλημα: μειονοτικές ομάδες (μουσουλμάνοι, Εβραίοι).

A΄Παγκόσμιος

Διχασμός®καθυστέρηση εισόδου Ελλάδας στον πόλεμο. Επέμβαση Συμμάχων, 1917: ιδιόμορφος δανεισμός (δάνειο χωρίς εκταμίευση των χρημάτων, κάλυψη για την έκδοση χαρτονομίσματος ). Χρηματοδότηση πολέμων στη Μακεδονία, Ουκρανία, Μ. Ασία. 1920: φιλοβασιλικοί στην εξουσία® οι σύμμαχοι αποσύρουν την κάλυψη . Πόλεμος στη Μ. Ασία = δαπανηρός. Διχοτόμηση της δραχμής.Αντάλλαγμα ομόλογα 20ετούς διάρκειας. Υποχρεωτικός δανεισμός®επιτυχία. Ακολουθεί η μικρασιατική καταστροφή.

Οικονομική ζωή 1922-1936

1922:άφιξη προσφύγων (1.230.000 Έλληνες, 45.000 Αρμένιοι έναντι 610.000 Μουσουλμάνων) ® ανατροπή. Νέα αρχή. Ελληνική κοινωνία: χρόνια προβλήματα, πολιτική αστάθεια ® αναποτελεσματικό κράτος. Στην περίπτωση των προσφύγων η αντίδραση ήταν επαρκής: αξιοποίηση μουσουλμανικών περιουσιών. Εξωτερική βοήθεια.

Ελληνική οικονομία στο μεσοπόλεμο (1919-1939):

Θετική οικονομική πορεία. Πλεονεκτήματα έναντι άλλων βαλκανικών κρατών: ομογενοποίηση, ολοκλήρωση αγροτικής μεταρρύθμισης, αστικοποίηση ( 1/3 του πληθυσμού στις πόλεις), βελτίωση υποδομών, αναπτυξιακή πολιτική, συγκέντρωση Ελλήνων σε ένα κράτος, εξάλειψη κοσμοπολιτισμού. Οι πρόσφυγες είχαν γνώσεις και διάθεση για εργασία.

Οι μεγάλες επενδύσεις:

Μικρασιατική καταστροφή® έλευση προσφύγων® επενδύσεις για υποδομές στη χώρα. Αθήνα: 1.000.000 κάτοικοι® ανάγκη ύδρευσης. ΟΥΛΕΝ: κατασκευή φράγματος και τεχνητή λίμνη Μαραθώνα. ΠΑΟΥΕΡ: παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, δίκτυο αστικών συγκοινωνιών(τραμ – λεωφορεία). ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ. Διευθέτηση χειμάρρων® αποφυγή πλημμύρας στην Αττική. Επαρχία: εγγειοβελτιωτικά έργα® αύξηση καλλιεργήσιμων εδαφών.

Η Τράπεζα της Ελλάδος:

1927: αίτημα για δάνειο®ανάγκη δημιουργίας κεντρικής τράπεζας (διαχείριση χρεών, έκδοση χαρτονομίσματος, οικονομική πολιτική).Ίδρυση Τράπεζας της Ελλάδος® σταθερές ισοτιμίες της δρχ., βελτίωση των οικονομικών, εισροή συναλλάγματος, επενδύσεις® βοήθεια στην κυβέρνηση Βενιζέλου (1928-1932)1929: οικονομική κρίση Ν.Υόρκης.

Η κρίση του 1932:

Κρίση σε εποχή ευημερίας για την Ελλάδα. Αισιοδοξία.Aντίδραση της Ελλάδας® εξάντληση αποθεμάτων σε χρυσό και συνάλλαγμα. Κρατικός παρεμβατισμός. Πολιτική προστατευτισμού. Αυτάρκεια. Κλειστή οικονομία. «Κλήριγκ» ®διεθνείς συναλλαγές με διακρατικές συμφωνίες, ισοσκελισμός εισαγωγών – εξαγωγών. Ανάδειξη ολοκληρωτικών καθεστώτων στην Ευρώπη. Μεταξάς(1936).